Literatuur

Johan de Boose ontmoet Adam Zagajewski

BOZAR, Brussel
14/12/11
Adam Zagajewski © Elzbieta Lempp Adam Zagajewski © Elzbieta Lempp
De dichter-essayist en Nobelprijskandidaat Adam Zagajewski (°1945) komt naar BOZAR voor een uniek optreden in België. Zagajewski woonde in de jaren 1970 in Polen, verhuisde dan naar Parijs, vestigde zich tien jaar geleden terug in zijn thuisland en pendelt vandaag tussen Kraków en Chicago. Hij is dan ook de aangewezen persoon om over identiteit en cultuur te reflecteren met de Vlaamse Polen-kenner Johan de Boose.
In zijn essay Een Europees burger uit 2004 tekende hij het volgende op over deze kwestie: 'Bij mijn weten is niemand bereid te sterven voor Europa. En toch was het tot voor kort niet ongewoon dat bepaalde Europeanen bereid waren te sterven voor Frankrijk, voor Duitsland of voor Polen. Is Europa daarmee tot fictie geworden? Het lijkt erop dat Europa een stuk bewonderenswaardige fictie is’.
Agnes Moyon, de vaste fotografe van Adam Zagajewski, verzorgt de projectie van een foto-essay over de leefwereld en inspiraties van de schrijver. Naast hun visuele schoonheid, zullen deze beelden ook als aanknopingspunt dienen voor een aantal overwegingen die door de twee denkers ontwikkeld zullen worden.

>>> Praktische informatie : HIER
>>> Biografie : HIER
>>> Bibliografie (werken verschenen in het Nederlands) : HIER

-------------------------------------------------------------------------------------
 
Biografie

Adam Zagajewski is in 1945 geboren te Lwow, de voormalige Poolse stad in het huidige Oekraïne. Hij wordt als de grootste levende Europese dichter gezien. Al een paar jaar wordt hij getipt als laureaat voor de Nobelprijs. Hij is een van de weinige levende dichters wiens werk bij verschijnen onmiddellijk in het Engels wordt vertaald en uitgegeven bij de grootste Amerikaanse uitgevers. In de Verenigde Staten lokken zijn optredens volle zalen.
Zagajewski is ook wel eens dé dichter van 9/11 genoemd. Een week na het instorten van de Twin Towers, drukte de New Yorker een gedicht van hem af op de laatste pagina van zijn 9/11-special. “Try to Praise the Mutilated World” (Probeer de verminkte wereld te bezingen) was een half jaar voor de aanval geschreven maar werd een van de meest geciteerde verzen in de context van 9/11.
Zagajewski debuteerde in 1968 en was een van de belangrijkste vertegenwoordigers van 'De Generatie van '68', ook wel 'De Nieuwe Golf' genoemd. Hij sloot zich halverwege de jaren zeventig aan bij de democratische oppositie tegen het communistische regime in Polen. Hij emigreerde in 1982 naar Parijs, maar woont vandaag in Krakow en in Chicago (waar hij een leerstoel over de Poolse dichter Milosz heeft).
De niet rijmende, zuivere poëzie van Zagajewski is zowel geëngageerd als nostalgisch, maar altijd toegankelijk. Het zijn gedichten over de natuur, de geschiedenis, het leven in de stad, veranderingen in de kunst en de spirituele kern van het leven van alledag.

Prijzen en onderscheidingen

2009 – De Duits-Poolse Samuel-Bogumil-Linde-Prijs / Het Bronzen Kruis van Verdienste / Het Officierskruis van de Orde Polonia Restituta
2004 - Neustadt Internationale Prijs voor Literatuur
1992 - Guggenheim-beurs
1987 - De Grote Prijs voor Literaire Kritiek van de Frans PEN-club
1975 - Kościelski-prijs

-------------------------------------------------------------------------------------
 
Werken vertaald in het Nederlands

Wat zingt, is wat zwijgt, Nexus, Tilburg.1988
Mystiek voor beginners, Meulenhoff, Amsterdam, 2003

-------------------------------------------------------------------------------------

Fragmenten


“Rouwen om de verbeelding. Een gesprek met Adam Zagajewski” van Kris van Heuckelom.
Uit: Revolver 130 (jg.33, nr.1/juni 2006)
“Het is enerzijds interessant om te zien dat Europese poëzie – want daar is het me voornamelijk om te doen- in de nasleep van WO II de historische werkelijkheid ontdekt, en dat in uiteenlopende landen. (…) Het is een opmerkelijke en goede zaak dat de poëzie de verbeelding niet helemaal loslaat, maar zich tegelijkertijd openstelt voor de werkelijkheid, de wrede werkelijkheid van de twintigste eeuw. (…) Onze wereld wordt almaar minder magisch en de poëzie lijdt daaronder. (…) Dat houdt me heel erg bezig, hoe je die twee dingen kunt verzoenen: spreken over de werkelijkheid die we als mensen met elkaar delen, maar tegelijkertijd de verbeelding toch niet loslaten en het contact met het magische bewaren.”

Essay van Johan de Boose over de Poolse poëzie
Uit: Poëziekrant (2008)
Zagajewski [is] een bij uitstek geëngageerd literator. Ten tijde van Solidariteit was hij een anticommunistische activist. Later werd hij wereldbefaamd. Zijn roem reikte zo ver dat de New York Times na 9/11 een gedicht van hem afdrukte: ‘Probeer de verminkte wereld te bezingen’. Het is tegelijk een adagium van Zagajewski’s hele werk omdat het gaat over de grootste paradox van het dichterschap: engagement versus contemplatie. (…)
Een ander thema is de terugkeer naar het paradijs. De oorsprong van dit thema vraagt om uitleg voor wie niet vertrouwd is met het naoorlogse Polen. In de akkoorden van Jalta, gesloten door de VS, Groot-Brittannië en de Sovjetunie, was bepaald dat Polen enkele honderden kilometers naar het westen moest opschuiven. Op die manier ‘verloor’ Polen het westelijkste deel van Oekraïne en ‘kreeg’ het het oostelijkste deel van Duitsland. Duitsers werden vermoord of uit Silezië verdreven. Vervolgens werden de Polen uit Oekraïne op transport naar Silezië geplaatst. Een staaltje van stalinistisch schaakspel, dat geen rekening hield met sentimenten en ressentimenten van volken, en met vérstrekkende gevolgen voor de volgende generaties. Zagajewski werd op dat cruciale moment in de Poolse Oekraïne geboren, in Lwów (de Poolse naam), het huidige Lviv (de Oekraïense naam).
Oekraïne is in Polen nog steeds synoniem met het verloren paradijs. Zagajewski schrijft erover, ver voorbij banale nostalgie. Hij is een metafysisch dichter, voor wie het verloren paradijs een ruimere betekenis heeft dan een geopolitieke. Uiteraard roept hij geesten op (zoals elke dichter) en staart hij met verbijstering naar de genius loci van het landschap van zijn kindertijd, maar zijn nostalgie reikt verder: naar een wereld waarin godsdiensten naast elkaar bestonden, op een mysterieuze manier verschillend van elkaar en tegelijk nieuwsgierig naar elkaars geheimen. In zijn verzen klinkt ook de pijn van de geschiedenis door, de collectieve oorlogsherinnering, ingesleten kamptrauma’s.
Zagajewski heeft niet één, maar een heleboel splinters in zijn hoofd. Zijn poëzie is als een meditatie over het stromen van de tijd, waarin het historische en het metafysische samenkomen. Waar ben je? Daar waar de herinnering is begraven. Daar waar de herinnering groeit. Daar waar de roos, de sinaasappel en de sneeuw zijn begraven. Daar waar de as groeit. Zagajewski is de getuige, die de geschiedenis in de eerste persoon wil vertellen.

-------------------------------------------------------------------------------------

Org.: BOZAR, Dienst Cultuur Ambassade van Polen in België
Dit evenement kadert in Poland in Focus, het programma van BOZAR gewijd aan het cultuurprogramma van het Poolse Voorzitterschap van de Europese Unie. Andere evenementen vind je HIER.

-------------------------------------------------------------------------------------
 
Praktische informatie 

>>> BOZAR (Ravensteinstraat 23, 1000 Brussel)
>>> Woensdag 14 december 2011  20:30
>>> 5€
Koop uw tickets online op de website van BOZAR

-------------------------------------------------------------------------------------
 
BOZAR

Links

FrançaisFrançais NederlandsNederlands EnglishEnglish
 
Nieuwsbrief
brussel@instytutpolski.org
Isuu